บทคัดย่อ (Abstract)
โครงการ การพัฒนาแพลตฟอร์มต้นแบบกฎบัตรเมืองอัจฉริยะเพื่อยกระดับขีดความสามารถทาง
เศรษฐกิจและสังคม สู่นครสวรรค์เมืองแห่งการเรียนรู้ มีวัตถุประสงค์ในการสร้างการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน
ในการพัฒนาเทศบาลนครนครสวรรค์เป็นเมืองอัจฉริยะ โดยอาศัยกลไกการสร้างแพลตฟอร์มการพัฒนาเมือง
จากเกณฑ์การเติบโตอย่างชาญฉลาด (Smart Growth) เกณฑ์ LEED-ND เกณฑ์ LEED for City and
Communities และเกณฑ์ WELL Builiding Standard พร้อมด้วยแนวคิดเศรษฐกิจเขียว (Green Economy)
เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) รวมเกณฑ์ Smart City ที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ เกณฑ์ดังกล่าวจะได้รับ
การบูรณาการกับตัวชี้วัดและค่าเป้าหมายของกฎบัตรไทย (Thailand National Charter) แปลงเป็นค่า
เป้าหมายของกฎบัตรนครสวรรค์เมืองอัจฉริยะ
โดยใช้วิธีการวิจัยผสมผสาน (Mixes Method) ทั้งการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณ และ
การสร้างแบบจ าจ าลอง (Simulation Method) ด้วยการทดสอบสถานการณ์จ าลอง (Tactical Urbanism)
และการสร้างปรากฎการณ์ตามวิธีการวิจัย Grounded Method มีพื้นที่ศึกษาสองระดับโดยระดับแรกศึกษา
น าร่องบริเวณโดยรอบสถานีขนส่งจังหวัดนครสวรรค์ และพื้นที่ระดับสองศึกษาข้อมูลทั้งเทศบาลนคร
นครสวรรค์ ทั้งนี้ได้ใช้กลไกการจัดตั้งคณะกรรมการกฎบัตรเมืองอัจฉริยะนครสวรรค์เป็นแกนกลางการ
ขับเคลื่อน พร้อมทั้งอาศัยกลไกผู้จัดการเมือง (City Manager) ร่วมขับเคลื่อนภารกิจด้วยการให้องค์องความรู้
และสร้างการเรียนรู้แก่คณะกรรมการกฎบัตร เครือข่าย และผู้ประกอบการในพื้นที่ด้วยการฝึกอบรม การ
ปฏิบัติการ และการท าความเข้าใจลักษณะกลุ่ม ส าหรับการปฏิบัติการออกแบบเมืองอัจฉริยะที่เกี่ยวข้องกับการ
ปรับปรุงโครงสร้างทางกายภาพใช้เทคนิคการทดสอบสถานการณ์จ าลองบริเวณด้านหน้าสถานีขนส่งจังหวัด
นครสวรรค์เพื่อสร้างการรับรู้รูปแบบทางกายภาพใหม่ที่จะเกิดขึ้นในจังหวัดนครสวรรค์ พร้อมน าข้อมูลจัดท า
แบบแนวคิดการออกแบบเมืองอัจฉริยะให้ภาคส่วนได้ร่วมปฏิบัติการและให้ความเห็น
ผลการศึกษาพบว่า กลไกการสร้างผู้จัดการเมืองเป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการพัฒนาเมือง
อัจฉริยะ ผู้จัดการเมืองจะเป็นผู้น าในการท าความเข้าใจและสร้างการเปลี่ยนแปลงแก่พื้นที่ อีกกลไกที่พบว่ามี
ประสิทธิภาพ ได้แก่ กลไกการให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการประเด็นองค์ความรู้ด้านเศรษฐกิจเขียวและเศรษฐกิจ
หมุนเวียน โดยผู้ประกอบการส่วนใหญ่มีความพร้อมในการลงทุนทั้งการปรับปรุงอาคารเพื่อสุขภาพ (Healthy
Building) การลงทุนการค้าปลีก การแพทย์และการส่งเสริมสุขภาพ ส าหรับการลงทุนเศรษฐกิจหมุนเวียน
ผู้ประกอบการสนใจลงทุนในสาขาการจัดการอาหาร มลพิษ และสาขาที่เกี่ยวข้องกับการจัดการสิ่งแวดล้อมที่ได้
จากกิจกรรมการค้าค้าปลีก อาหารและเกษตร ผลการด าเนินการได้ผลักดันให้เทศบาลนครนครสวรรค์วางแผน
งบประมาณในการปรับปรุงฟื้นฟูกายภาพพื้นที่รอบสถานีขนส่งจังหวัดนครสวรรค์ การปรับปรุงตัวอาคารสถานี
และการปรับผังเมืองรวมให้เอื้ออ านวยต่อการก่อสร้างอาคารขนาดใหญ่พิเศษ ซึ่งจะท าให้พื้นที่บริเวณโดยรอบ
สถานีขนส่งนครสวรรค์ในอนาคตเป็นศูนย์เศรษฐกิจแห่งใหม่ต่อไป
วัตถุประสงค์ (Objective)
3.1) พัฒนากลไกการขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้สู่ความความยั่งยืน (Learning City for Social
and Economic Sustainability) ในระดับพื้นที่ โดยอาศัยแนวทางของกฎบัตรเมืองอัจฉริยะ (Smart City
Charter) ร่วมกับกระบวนการตกลงร่วมกันของทุกภาคส่วน (Social Collaboration)
3.2) พัฒนากระบวนการศึกษาท้องถิ่น (Local Study) ทำให้เกิดความร่วมมือทางสังคม ความภูมิใจ
ในท้องถิ่น และนำไปสู่การต่อยอดผลิตภัณฑ์และการบริการในพื้นที่ ด้วยกระบวนการเพิ่มสมรรถนะในการ
พัฒนาเมือง การพึ่งพาตนเอง และการบริหารจัดการตนเองให้แก่ประชาชนในพื้นที่
3.3) พัฒนาพื้นที่การเรียนรู้ (Learning Space) ในรูปแบบของย่านอัจฉริยะ (Smartblock) เพื่อเป็น
พื นที่น าร่อง (Sandbox) ในการยกระดับทางกายภาพควบคู่กับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในระดับย่าน
โดยให้ความสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นและคุณภาพชีวิตของประชาชน
รายละเอียด (Details)
จังหวัดนครสวรรค์ เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีภูมิศาสตร์ส าคัญต่อการพัฒนาเมือง มีบทบาทส าคัญเป็น
ศูนย์กลางของภาคเหนือตอนล่าง 2 เป็นศูนย์กลางการบริหาร การปกครอง การพาณิชยกรรม การศึกษา และ
การบริการสาธารณะสุขภายในจังหวัดและระดับภาค ถูกก าหนดให้เป็นศูนย์กลางด้านการแพทย์และ
สาธารณสุขของภูมิภาค มีโครงการพัฒนารถไฟทางคู่สายลพบุรี-ปากน้ำโพ-เด่นชัย และโครงการพัฒนารถไฟ
ความเร็วสูง เส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ระยะที่ 1 (กรุงเทพฯ-พิษณุโลก) มีสถานีรถไฟที่สำคัญ คือ สถานีรถไฟ
นครสวรรค์ จึงเป็นโอกาสในการพัฒนาสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดนครสวรรค์และพื นที่โดยรอบสถานีเป็น
ศูนย์กลางการเชื่อมโยงการคมนาคมและขนส่งในภูมิภาค รวมทั งเป็นแหล่งพาณิชยกรรมของเมือง
จากยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน เพื่อสร้างความเชื่อมั่น ส่งเสริม
การค้า การลงทุน ทั้งภาครัฐ และเอกชน พัฒนาประเทศสู่ความเป็นชาติการค้า การพัฒนาภาคการผลิต
เพื่อส่งเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ การพัฒนาพื นที่เมืองให้มีการเชื่อมโยงกับภูมิภาคและ
เศรษฐกิจโลก แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 ยุทธศาสตร์ที่ 3 การสร้างความเข้มแข็ง
ทางเศรษฐกิจและแข่งขันได้อย่างยั งยืน ยุทธศาสตร์ที่ 9 การพัฒนาภาค เมือง และพื นที่เศรษฐกิจ รวมทั งการ
ปรับโครงสร้างประเทศไปสู่ประเทศไทย 4.0 การปฏิรูปโครงสร้างทางเศรษฐกิจเน้นการใช้นวัตกรรม และ
พัฒนาเทคโนโลยี ตลอดจนน าไปสู่แผนยุทธ์ศาสตร์การค้ากลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง 2 และแผนพัฒนา
จังหวัดนครสวรรค์
ในปี พ.ศ. 2562 - 2563 สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
ได้สนับสนุนงบประมาณ “โครงการศึกษากลไกเชิงพื นที่โดยการวางแผนและการออกแบบเมืองอย่างชาญฉลาด
เพื่อยกระดับทางเศรษฐกิจและสังคม ระยะที่ 1 และระยะที่ 2” ได้ทดสอบเชิงพื นในจังหวัดนครสวรรค์
มีการจัดตั งคณะกรรมการกฎบัตรเมืองนครสวรรค์ พร้อมกับรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน โดยมีข้อตกลง
ร่วมกันในการพัฒนาเทศบาลนครนครสวรรค์เป็นเมืองอัจฉริยะ (Nakhon Sawan Smart City) และได้กำหนด
พื้นที่เขตเมืองบริเวณสถานีขนส่งจังหวัดนครสวรรค์เป็นพื นที่ออกแบบปรับปรุงฟื้นฟูให้เป็นย่านอัจฉริยะ
หรือที่เรียกว่า Smartblock Nakhon Sawan ซึ่งขั้นตอนต่อจากนี โครงการฯจะร่วมมือกับเทศบาลนคร
นครสวรรค์ และทุกภาคส่วนวางแผนและออกแบบปรับปรุงฟื้นฟูพื้นที่โดยใช้เกณฑ์ Smart Growth และ
LEED-ND รวมทั้ง LEED for Cities and Communities เพื่อพัฒนาให้ย่านอัจฉริยะดังกล่าวเป็นพื นที่ที่มีความสมบูรณ์ทางด้านกายภาพ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม พร้อมกันนี้ โครงการฯ จะได้พัฒนาองค์ความรู้ และ
ประสบการณ์การพัฒนาเมืองร่วมกับประชาชน ผู้ประกอบการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้พื นที่ดังกล่าว
เป็น Smart city Sandbox เป็นแบบอย่างให้กับเทศบาลอื่น ๆ ต่อไป