การพัฒนาเมืองของจังหวัดระยองตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงอย่าง
รวดเร็วในหลายมิติ ในทางเศรษฐกิจการขยายตัวของภาคอุตสาหกรรมทำให้การเติบโตทางเศรษฐกิจของ
ระยองเพิ่มขึ้นอย่างมาก จนกลายเป็นจังหวัดที่มีรายได้ประชากรต่อหัว (GPP per Capita) สูงที่สุดในประเทศ
ถึง 1.1 ล้านบาทต่อคน ซึ่งไม่สะท้อนรายได้ที่แท้จริงของประชาชนที่มีผู้ประกอบอาชีพด้านเกษตรกรรมจำนวน
มาก แต่กลับมีสัดส่วนรายได้อยู่เพียงร้อยละ 3 ของรายได้จังหวัด โดยช่องว่างดังกล่าวมีแนวโน้มเพิ่มสูงมากขึ้น
อย่างต่อเนื่อง รวมถึงเกิดการอพยพเข้ามาของแรงงานที่กลายเป็นประชากรแฝงจำนวนมากกว่าร้อยละ 70
ของประชากรระยอง และ การขยายตัวของเมืองเพื่อรองรับประชากรที่เพิ่มขึ้น
ปัจจุบันการเข้ามาของโครงการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (Eastern Economic
Corridor) ยิ่งเป็นแรงขับที่ทำให้สถานการณ์ดังกล่าวทวีความรุนแรงและรวดเร็วยิ่งขึ้น ทำให้เกิดผลกระทบต่อ
การพัฒนาความเป็นเมืองโดยเฉพาะทางด้านโครงสร้างพื้นฐานและด้านการพัฒนาพื้นที่เมืองไปสู่การรองรับ
กิจกรรมทางเศรษฐกิจและสังคมแบบเมือง ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาทางด้านมลภาวะ สุขภาพ และคุณภาพชีวิต รวม
ไปถึงปัญหาการพัฒนาคนให้มีทักษะทันต่อการจ้างงานและเศรษฐกิจในอนาคต ดังนั้นจังหวัดระยองและคน
ระยองจึงมีความจำเป็นที่จะต้องเร่งปรับตัวให้เท่าทันและเตรียมความพร้อมเพื่อตอบรับกับความเปลี่ยนแปลง
ของเมือง ที่เริ่มเปลี่ยนจากการเป็นเมืองสามขา (เกษตร ท่องเที่ยวและอุตสาหกรรม) มาสู่เมืองที่แนวคิดที่
แตกต่างกันใน 2 ขั้วการพัฒนาคือ การพัฒนาสู่ความเจริญทางเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมทางฝั่งตะวันตก
ของเมือง และแนวทางการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติทางฝั่งตะวันออกของเมือง ซึ่งเป็นความย้อนแย้งและมี
ความซับซ้อนทั้งจากความแตกต่างหลากหลายของบริบทต่างๆในจังหวัด และจากการพัฒนาเมืองอย่างรวดเร็ว
จนคนยังไม่สามารถปรับตัวพัฒนาให้ทันการเปลี่ยนแปลงของเมืองได้ ดังนั้นในปี พ.ศ. 2563 องค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง จึงได้ร่วมกับสถาบันอาศรมศิลป์ในบทบาท
นักวิชาการในพื้นที่และผู้ร่วมขับเคลื่อนการดำเนินงาน (Active Partner) จัดทำ โครงการ วิจัยปฏิบัติการเพื่อ
พัฒนาสถาบันการเรียนรู้ของคนทุกวัยให้เป็นกลไกสนับสนุนความเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้จังหวัดระยองโดย
ความร่วมมือขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยองและภาคีเครือข่าย โดยนำกระบวนการปฏิบัติการเมืองแห่ง
การเรียนรู้ (Learning City Lab) ที่สถาบันอาศรมศิลป์พัฒนาขึ้นจากการประยุกต์กระบวนการห้องปฏิบัติการ
ทางสังคม (Social Lab) และการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) มาเป็นกระบวนการในการดำเนินงาน
ตามกรอบเมืองแห่งการเรียนรู้ของ UNESCO เพื่อค้นหาบุคคลหลัก (Key Person) ที่เป็นตัวจริงในการทำงาน
ส่งเสริมการพัฒนาและสร้างการเรียนรู้ในมิติต่างๆในจังหวัดระยอง ทั้งภาครัฐ เอกชน การศึกษา สื่อมวลชน
ประชาสังคมและชุมชน เข้ามาเป็นภาคีเครือข่าย(Stakeholder) ในการขับเคลื่อนการจัดตั้งสถาบันเรียนรู้ของ
คนทุกช่วงวัย จังหวัดระยอง (Rayong Inclusive Learning Academy – RILA) เพื่อเป็นกลไกขับเคลื่อน
จังหวัดระยองสู่การเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ด้วยการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน จำนวน 65 องค์กร/หน่วยงาน/
กลุ่ม (118 คน) รวมทั้งการจัดประเภทของชุดสาระการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตและบริบทของจังหวัดระยอง
ใน 3 หมวดการเรียนรู้จากการระดมความคิดเห็นของภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ประกอบด้วย หมวดการเรียนรู้
ระดับเมือง หมวดอัตลักษณ์ระยอง และหมวดการเรียนรู้ใหม่ที่จะนำไปสู่การจัดทำแพลตฟอร์มการเรียนรู้แบบ
ผสมผสานทั้งออนไลน์ ออฟไลน์ (Blended Learning) เพื่อให้คนระยองทุกช่วงวัย เข้าถึงการเรียนรู้เพื่อพัฒนา
ศักยภาพตนได้ โดยมีแนวคิดริเริ่มการพัฒนาพื้นที่เทศบาลนำร่อง ที่เป็นภาพสะท้อนถึงผลกระทบจากการ
พัฒนาเมืองที่มีความย้อนแย้งของ 2 ขั้วการพัฒนา เพื่อให้เป็นต้นแบบเพื่อขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ใน
ระดับจังหวัดต่อไป
เพื่อต่อยอดผลการริเริ่มดังกล่าวให้เกิดผลความเปลี่ยนแปลงในการผสานพลังและขับเคลื่อนจังหวัด
ระยองสู่การเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม สถาบันอาศรมศิลป์ ร่วมกับ องค์การบริหารส่วนจังหวัด
ระยอง จึงริเริ่ม โครงการ การวิจัยเชิงบูรณาการเพื่อขับเคลื่อนสถาบันการเรียนรู้ของคนทุกวัยในบทบาทกลไก
สนับสนุนความเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้จังหวัดระยอง โดยความร่วมมือขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง
และภาคีเครือข่าย ระยะที่ 2 โดยมีจุดเน้นในการพัฒนาระบบนิเวศเมืองแห่งการเรียนรู้ระยอง (Rayong
Learning City Ecosystem) ผ่านการดำเนินงาน 3 ด้าน ประกอบด้วย
1. การพัฒนากลไกขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City Mechanism) โดยการจัดตั้ง
“สถาบันการเรียนรู้ของคนทุกวัยจังหวัดระยอง (Rayong Inclusive Learning Academy - RILA)” ให้เป็น
กลไกขับเคลื่อนระบบนิเวศการเรียนรู้ระดับเมือง (Learning City Mechanism) ในรูปแบบขององค์กรสังคมที่
ยั่งยืน โดยการดำเนินงานขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยองและภาคีเครือข่าย
2. การพัฒนาและจัดระบบชุดสาระการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ของจังหวัดระยองทั้งการเรียนรู้ระดับเมือง
อัตลักษณ์ระยองและการเรียนรู้ใหม่
3. การพัฒนาแพลตฟอร์มการเรียนรู้ (Learning Platform) ที่ทำหน้าที่เชื่อมโยงการเรียนรู้ Online
และ Offline รวมถึงการพัฒนาช่องทางการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ในทุกระดับ เพื่อให้กลไกการดำเนินการระดับแต่ละท้องถิ่นในจังหวัดระยองดังกล่าวสามารถเชื่อมโยงกันเพื่อ
ประกอบร่างให้จังหวัดระยองเคลื่อนไปสู่การเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ในภาพรวม จึงเป็นที่มาของการพัฒนา
แพลตฟอร์ม การเรียนรู้ทั้ง Online และ Offline และสร้างระบบการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ในทุกระดับ เป็น
โครงการวิจัยย่อยในชุดโครงการวิจัยเชิงบูรณาการเพื่อขับเคลื่อนสถาบันการเรียนรู้ของคนทุกวัยในบทบาท
กลไกสนับสนุนความเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้จังหวัดระยองโดยความร่วมมือขององค์การบริหารส่วน
จังหวัดระยองและภาคีเครือข่าย ระยะที่ 2 ด้วยกระบวนการห้องปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) และ
การคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) เพื่อสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการออกแบบแพลตฟอร์มการ
เรียนรู้ (Learning Platform) ซึ่งจะเป็นผลการดำเนินงานคู่ขนาดที่เกิดขึ้นจากการวิจัยการจัดระบบและ
พัฒนาชุดสาระการเรียนรู้ และแหล่งเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อเป้าหมายการพัฒนาเมือง และคนระยอง
ร่วมกับแหล่งเรียนรู้ในระดับท้องถิ่น และเครือข่ายการเรียนรู้อิสระสำหรับคนทุกช่วงวัยและคนรุ่นใหม่ โดย
มุ่งหวังให้ระบบแพลตฟอร์มที่ถูกพัฒนาขึ้นนี้เป็นส่วนสนับสนุนให้เกิดการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่เชื่อมโยง
(Connected Learning Ecosystem) เพื่อขับเคลื่อนระยองสู่การเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ และเป็นตัวอย่างที่
สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับเมืองอื่น ๆ ต่อไป